uluslararasi-yargi-etigi-sempozyumu

Uluslararası Yargı Etiği Sempozyumu İstanbul (26-27 Mayıs 2016)

Adalet Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığı’nca hazırlanan Uluslararası Yargı Etiği Sempozyumu İstanbul’da başladı.

Sempozyuma İstanbul Valisi Vasip Şahin, HSYK Üyeleri Muharrem Özkaya, Ömür Topaç, Turgay Ateş,  Adalet Bakanlığı Müsteşar Yardımcıları Basri Bağcı, Selahattin Menteş, Musa Heybet , İstanbul Cumhuriyet Başsavcısı Hadi Salihoğlu, Adalet Bakanlığı bürokratları ve çeşitli yargı mensupları katıldı.

Sempozyum çerçevesinde konuşan Adalet Bakanlığı Müsteşarı İpek konuşmasında şunları söyledi:

“Hukuk istisnasız tüm bireylerin hayatında önemli bir rol almaktadır. Hukuk olmadan yaşamak ya da toplumsal yaşamı devam ettirmek olanaksızdır. Hukuk günümüz insanının giderek artan şekilde yeni ilgi ve düşünce alanı olmuştur. Şahıslar yaşamlarını sürdürürken bütün işlemlerinde hukukla karşı karşıyadır. Hukukun etkisi önemli olduğu kadar fertlerin gereksinimleri ise açık ve tartışmasızıdır.

Adalet sisteminin etkinliği açısından sadece hukukçuların yetiştirilmesi yeterli olmamaktadır. Hukuku uygulayanlar da etiğe dayanan bir vicdanın oluşması da mutlaka gereklidir. Hukukçuların, yasalar dışında uyması gereken, meslekleriyle ilgili kuralların varlığı kuşkusuzdur. Bu kurallar hakim, savcı ve avukatlık etiğini oluşturur.

İnsanlar, tarihin tüm dönemlerinde tarafsız ve bağımsız yargıçlara ihtiyaç duymuştur. Bu sebeple tıpkı  yasalar gibi uyulması gereken temel etik değerler yargı dünyasının öteden beri tartıştığı asal alanlardan olmuştur.

Adil yargılanma hakkı kapsamında; Yargılamaların bağımsız, tarafsız ve etkin bir şekilde yapıldığına dair, gerek davanın taraflarında gerekse kamuoyunda güçlü bir inancın olması bir zorunluluktur. Avrupa insan hakları sözleşmesinin 6. maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkının sağlanmasında en önemli araçlardan biri yargısal etik ilkelerin belirlenmesidir. Bu konuda yargı erkini daha da kuvvetlendirmek adına önemli çalışmalara ve reformlara imza atmaktayız. Hukukçularımız yargı etiğine ilişkin temel bilgileri hukuk fakültesinde öğrenmeye başlamaktadır.

Adaletin yeterli bilgiye dayanılmadan dağıtılması, adil yargılanma hakkı ve hak arama özgürlüğünün zedelenmesine sebep olacaktır. Bu nedenle adalet hizmetlerinde kaliteyi yükseltmenin önemli şartlarından biri de iyi eğitim ve öğrenim görmüş, hukuku özümsemiş, güncel gelişmeleri izleyen, sağlıklı yorum yapan, doğru sonuca varan hukukçuların varlığıdır. Diğer yandan hukukçular da mesleki etik ve objektiflik ancak iyi bir eğitimle sağlanabilir. Eğitim yoluyla bu özelliklerin kazandırılması ve güçlendirilmesi için, hukuk fakültelerindeki eğitimin niteliği büyük önem taşımaktadır. Donanımlı yetkin hukukçular yetiştirmek için hukuk eğitiminden itibaren yeni reformlar yapılması amacıyla bakanlık olarak çalışmalara başladık ve bu konuda üzerimize düşen her türlü görevi yerine getirmeye hazırız.

Yine, 2009 yılında oluşturulan ve 2015 yılında güncellenen Yargı Reformu Strateji Belgesinde yargının hesap verilebilirliğini ve saydamlığını artırmak amacıyla tüm yargı mensuplarının uyması gereken etik ilkelerin belirlenmesi hedefine yer verilmiştir.  Diğer tarafından HSYK tarafından yürütülen “Türkiye’de yargı etiğinin güçlendirilmesi projesi başlatılmıştır. Bugün burada yaptığımız sempozyumun da bu çalışmaları pekiştireceğine ve bize yeni ufuklar açacağına inanıyorum. Etik, esasında neyin doğru, neyin yanlış olduğu ile ilgilenen bir disiplindir. Etik ilkelerin belirlenmesi ile yargısal süreçlerdeki şeffaflığı ve hesap verilebilirlik artacak ve bu sayede bir yandan yargıya olan güven yükselirken diğer yandan yargı mensuplarının bağımsızlığı ve tarafsızlığı ilkesi daha denetlenebilir hale gelecektir. Esasında hakimin bağımsızlığı ve tarafsızlığı, yargısal etik kavramı içindedir. Milletlerarası bazı belgelerde ise bu hususu doğrudan düzenleyen metinler mevcuttur. Örneğin evrensel hâkimler şartı, hakimlerin statüsüne ilişkin Avrupa şartı gibi metinler bu konuda sayılabilecek belli başlı belgelerdir.

Yargı etiği konusunda uluslar arası alanda genel kabul görmüş temel prensipleri içeren “Bangalor Yargı Etiği İlkeleri” ise HSYK tarafından kabul edilmiştir. Anayasamız; savcıların görevlerini yaparken önce anayasaya kanunlar ve hukuka bağlı bir vicdani kanatla görevlerini yapacakları ifade ediyor. Bu, çok net bir şekilde yargı görevini yapanların anayasa, yasa ve hukuk dışında herhangi bir kişiyle, düşünceyle, inançla bağlı olmaksızın sadece anayasa, yasa ve hukuka bağlı, vicdani kanaatleri ile hareket etmeleri, karar vermelerine etkilidir, son derece önemli anayasal teminattır, etik bakımından da son derece önemlidir. Hakimlik ve savcılık mesleğinin vakar ve onuruna yakışır bir biçimde davranmak bakımından da son derece önemlidir. Vatandaşımız yargıya başvurduğunda doğul olarak adil bir karar beklemektedir. Çünkü yargı sisteminde rol alan herkesin yasaya, anayasaya bağlı bir vicdani hareket etmesi hem de hukuk devleti olmanın gereğidir. Onun için de buna vurgu yapmak, bu konudaki bilinci, farkındalığı yükseltmek hepimizin vazifesidir. Yargılama, toplumun genel ihtiyaçlarından biridir. Bu nedenle, yargılamada sonuç adil olmalı, getirilen çözüm kamu vicdanı rahatsız etmemelidir. Yargılama sonucunda verilen hüküm, doğru olmalı ve doğru hükme varabilmek için yargılama sürecinde her türlü araştırmanın yapıldığı hususunda inandırıcılık bulunmalıdır. Kararların gerekçeli ve çelişkisiz olması da bunun için çok önemlidir.

Biz hukukçular, hukuka ve kendi vicdanımıza karşı hesap vereceğiz. Vicdanımızla hesaplaşmamızı sağlayan unsurlardan biri de etiktir. Hukukçularımızın yargı etiği açısından sahip olması gereken önemli vasıflardan biri de nezaketli olmaktır. Nezaketli olmak, her insanda olması gereken önemli bir vasıftır. Kalp kırmak kolaydır, o kalbi kazanmak, gönüllere girmek zordur. Yargılama sürecinin savunma tarafını oluşturan avukatlar, adil yargılama açısından son derece önemli bir işlevi yerine getirmektedir. Bu nedenle avukatlık mesleğine ilişkin meslek etik ilkeleri de büyük önem taşımaktadır. Bu olguyla doğrudan ilgili olan Avrupa Barolar ve Hukuk Birlikleri Konseyi tarafından Avrupa’da Avukatlık Mesleğine İlişkin Temel İlkeler Tüzüğü ve Avrupa’da Avukatlık Mesleğine İlişkin Temel İlkeler Tüzüğü ve Avrupa’da Avukatların tabi olduğu meslek kuralları hazırlanmıştır. Ülkemizde de Türkiye barolar Birliğince belirlenen meslek kurallarına uymakla yükümlüdür.

Yargının üç sacayağından biri olan avukatlar meslek ilkelerinin güçlendirilmesi ile “avukatların avukatlık yaparken genel olarak ne yapıp ne yapmamalarına” ilişkin kodların net bir şekilde belirlenmesi önem taşımaktadır. Etik bilincinin geliştirilmesi aileden ve ilköğretimden üniversite hayatına kadar uzayan öğrencilik yıllarından itibaren öğrenilmesi ve içselleştirilmesi meslek hayatında etik ilkelere uygun davranılması konusunda ilk anahtardır. Etiğin her mesleğe ait olduğunu bilmekle beraber, hâkimlik, savcılık ve avukatlık gibi meslekler açısından meslek ahlakı konusu çok daha hassas ve önemlidir. Zira bu meslek mensupları, kişinin hürriyeti, temel hak ve hürriyetleri ve toplum yapı ve düzenini doğrudan etkileyen kararlar alabilme yetkisine sahip yada bütün kararların alınmasında rol oynamaktadır. Hak ve adalet kavramlarının önemi gözetildiğinde, adil yargılanma hakkının sağlanması içi; yargılama görevini yerine getiren kişilerin yargı ahlakına sahip olması büyük önem taşımaktadır. Meslek ahlakına sahip olmayan mesleki bilgi açısından yetersiz olan bir hakimin yapmış olduğu yargılama, adil yargılama hakkının ihlaline neden olacaktır.

Ülkemizde yargı etiği ahlakı konusunda Bangolor yargı etiği ilkelerinin hemen hemen tümünün mevzuatımızda yerini bulduğunu, hakimlerimizin yargı ahlakı noktasında gerekli hassasiyeti gösterdiklerini ve hakimlerin uyması gereken etik kuralların örnek kabilinden de olsa etik kurallar başlığı ile yazılı bir metin haline getirilmesinin gerekliliğinin söylemek mümkündür. Etik ve ahlak kuralları insan aklında mevcuttur ve bu kurallar her toplumda vardır. Hakimlik ve savcılık mesleğinin kurallarının neler olduğunun izahında bir zorluk yoktur. Önemli olan etik kurallarının uygulanmasında gerekli özenin gösterilmesidir.


No Comments yet, be the first to reply

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir


*